IAB

Pilot ZuidwestVeluwe

Korte projectbeschrijving
Met financiële ondersteuning van de GIDO (Gemeenschappelijk Initiatief Duurzame Ontwikkeling)-stichting is de gemeente Wageningen in 1999 een interactief gebiedsgericht project van start gegaan: de pilot Zuid-West Veluwe. Bewoners, eigenaren, gebruikers en belanghebbenden bij drie deelgebieden in het Rijnstadje (de Berg, het Bos, de Eng; drie gebieden met bijzondere cultuurhistorische, landschappelijke en ook natuurwaarden aan de rand van Wageningen) formuleerden voor hun eigen gebied een plan voor inrichting en beheer. In 2001 is de uitvoering van de drie plannen van start gegaan. Anno 2005 is het beheerplan Wageningse berg, een uitwerking van het wat meer abstracte gebiedsplan, totstandgekomen. De participatie gaat nog steeds door, maar heeft een ander karakter gekregen en verschilt ook per subgebied.
Uitvoeringsperiode: 1999 - heden.

Waarom gekozen voor participatie?
Participatie is voortgekomen uit de wensen van de GIDO-stichting. Deze stichting wil via pilots ervaring opdoen met het realiseren van duurzame ontwikkelingen dmv participatie van zoveel mogelijk betrokkenen. Wageningen had al ervaring opgedaan met interactieve projecten, zoals Wageningen 2000+ (een toekomstvisie voor de stad) en met Ecopolis (een visie op Wageningen als duurzame stad). Een belangrijke rol speelt ook dat de betrokken wethouder, Eweg, een groot belang hecht aan interactie met en participatie van maatschappelijke organisaties en bewoners in de stad. De formulering van een inrichtingsvisie van de drie genoemde subgebieden leek een goede gelegenheid om het reeds in gang gezette interactietraject te continueren, waarbij de belangen van de GIDO-stichting (interactie en duurzaamheid) goed overeenkwamen met die van de gemeente Wageningen.

Doelen
Doel was om een integraal uitvoeringsprogramma voor het gebied op te stellen, samen met alle betrokkenen, eigenaren en overheden in een interactief proces.

Doelgroepen
De bewoners, gebruikers en eigenaren van de betrokken gebieden. Die gebieden verschillen: in de Eng heb je een diverse groep: agrariërs, wandelaars, volkstuinhouders, paardenhouders, sporters, campinghouder. Het gebied kent door een veelvoud van gebruikers en belanghebbenden een lichte mate van verrommeling, terwijl het een bijzonder cultuurhistorisch karakter heeft. Voordeel voor de gemeente is dat alle belanghebbenden zich verenigd hebben in de Stichting Vrienden van de Eng. Deze stichting krijgt ook een klein werkkrediet om diverse beheeractiviteiten in het gebied uit te voeren. De stichting Vrienden van de Eng speelt ook een prominente rol in het Belvedère-project dat nu loopt. Dit project moet uitmonden in een aanpak die ervoor zorgdraagt dat het bijzondere karakter van de Eng niet verloren gaat
De gemeente is de laatste tijd overgegaan tot strengere controle en handhaving van illegale bouwsels. Deze handhavingactiviteit wordt door de betreffende gebruikers op de Eng als negatief ervaren. De stichting Vrienden van de Eng wordt met deze handhavingsactie geassocieerd en er derhalve op aangesproken. De betreffende gebruikers kunnen zich niet vinden in de stellingnames van de Vrienden van de Eng en hebben een nieuwe club opgericht. Ook met deze club houdt de gemeente goed contact en zij mogen ook participeren in het Belvedère-project.

Bij de Berg is de situatie heel anders. Bewoners hebben wel het inrichtingsplan mee helpen opstellen, maar daarna is een reeds bestaande adviescommissie, die wat in ruste was, de Bergcommissie, tot nieuw leven gebracht. De leden zitten hier op basis van hun deskundigheid in. Deze commissie is een officiële adviescommissie van de gemeente, zoals in de Gemeentewet is vastgelegd. De Bergcommissie heeft in 2005 het beheerplan Wageningse Berg opgesteld en zorgt samen met de gemeente voor de communicatie naar inwoners en raadsleden. Het beheer op de Berg wordt door de gemeente uitgevoerd, wel deels in overleg met particuliere eigenaren. De aanpak van het beheer geschiedt anders dan vroeger. Over het kappen van bomen wordt veel opener gecommuniceerd. Ook vinden excursies plaats. Voordeel is dat men de stakeholders nu goed kent.

Over het beheer van de bos vindt meer ad-hoc overleg plaats tussen de gemeente, eigenaren, Staatsbosbeheer.

Stappenplan
Na het formuleren van de ambities, doelstelling en randvoorwaarden (denk aan: eindbeslissing ligt bij gemeenteraad, die heeft ook een aantal voorstellen geschrapt; over bepaalde delen van het gebied zou aparte besluitvorming komen, bv. het stadion dat in het gebied De Berg ligt) werden vertegenwoordigers voor de sessies van de drie deelgebieden geselecteerd. Na een startbijeenkomst werden mensen uitgenodigd te participeren. Er was veel meer belangstelling dan plaats (men wilde maximaal 15 mensen in de deelgroepen hebben), maar na enige moeite had men een goede afspiegeling. De groepen stelden zelfstandig een gebiedsvisie op via oa excursies en tekensessies met alleen een technisch voorzitter (iemand van een adviesbureau), met maar weinig interferentie door de gemeente. In juni 2000 werd het plan aan de gemeenteraad gepresenteerd en in hoofdlijnen overgenomen.

Kosten
Onduidelijk

Evaluatie
Het proces is redelijk soepel verlopen. Er waren geen echte afhakers en ook met de beslissingen, deels afwijkend besluit, van de gemeenteraad kon men grosso modo leven. Zodra de uitvoering dichterbij komt, bv. het kappen van bomen, vindt er nog discussie plaats, maar omdat men elkaar goed kent, verloopt het in de regel soepel. Elk halfjaar vindt nog een schouw plaats. Ook de voortgang van de pilot wordt nog regelmatig met betrokkenen besproken, ook al is in de loop van de tijd de aandacht wat verslapt of verschuift deze naar actuele zaken in de deelgebieden.

Belangrijkste leerpunten:
• De projectcoördinator dient een vervanger te hebben. Als hij ziek wordt, zakt het proces in.
• Een risicoanalyse is van belang, zowel financieel als procesmatig (denk aan terugkoppeling over wat er met de adviezen is gebeurd)
• Ook de benodigde tijd voor ambtelijke ondersteuning dient te worden begroot.

Contactpersoon
Richard Veldman, beleidsmedewerker Stadsontwikkeling
Postbus 1, 6700 AA Wageningen
Bezoekadres: Olympiaplein 1, Wageningen
Telefoon: 0317-492948
e-mail: richard.veldman@wageningen.nl