De Tielse Methode

Korte projectbeschrijving In 2000 verkocht de gemeente Tiel haar aandelen in het gasbedrijf. Van de opbrengst reserveerde de raad 10 miljoen gulden (ruim € 4,5 miljoen) voor een interactief project, geïnspireerd door ervaringen met een vergelijkbaar project in Delft. Het project liep samen met een andere interactief traject, de stadsvisie, wat soms tot enige verwarring leidde. Bovendien legde dat een grote druk op het ambtelijk apparaat. Het IPP was ingehuurd om vorm te geven aan beide trajecten. De bevolking werd via de huis-aan-huisbladen uitgenodigd projecten in te dienen, voorzien van een globale begroting. Er kwamen 80 zeer uiteenlopende voorstellen binnen, afkomstig van zowel kinderen, allochtonen als ouderen. De voorstellen werden getoetst aan de volgende criteria: Binnen twee jaar realiseerbaar Maximaal 5 ton (in guldens toen nog, niet in euro’s) Niet haaks staan op gemeentelijk beleid Een grote uitstraling hebben oftewel niet teveel een individueel belang dienen Een plan van aanpak met begroting bevatten Het screenen van de voorstellen kostte veel werk. Sommige voorstellen waren summier omschreven en de begrotingen riepen soms twijfels op. Uiteindelijk werden door een stadsjury bestaande uit drie raadsleden en drie notabelen 60 projecten aan de bevolking voorgelegd in een mooie brochure, waarbij er anderhalve keer zoveel geld werd gevraagd als beschikbaar was. De bevolking (iedereen ouder dan 12 jaar) mocht zelf een keuze maken welke projecten zij gerealiseerd wilde zien. Er mocht gekozen worden tussen minimaal 5 en maximaal 10 projecten. Dit ging eerst via een anonieme antwoordkaart in de brochure, maar al snel werd duidelijk dat sommige mensen antwoordkaarten aan het verzamelen waren. Daardoor werd besloten alsnog op naam de kaarten te verzenden die mensen persoonlijk in maart 2002 moesten inleveren. Uiteindelijk zijn 8.000 kaarten (25% van de populatie die mocht stemmen) ingeleverd. 37 projecten werden gekozen en toen was de pot leeg, project nummer 38 was een omvangrijk project dat sneuvelde. De 100.000 euro die daardoor overbleef kon gestoken worden in de interne organisatie om de projectindieners te ondersteunen. Opvallend was de keuze voor projecten in de fysieke sfeer: gebouwen, speeltuinen, verkeersmaatregelen. Projecten op het gebied van ‘samenleven’ en ‘kunst’ werden minder gehonoreerd. Ook opvallend was dat alle voorstellen die op allochtonen waren gericht (speciale buurthuizen, restauratie moskee) sneuvelden. Achteraf gezien hebben deze groepen te weinig samengewerkt. Dat hadden indieners van projecten in de dorpen rondom Tiel, zoals Kapel Avezaath en Wadenoijen, slimmer aangepakt. Die hadden duidelijk voor elkaars projecten gestemd. Vervolgens zijn de indieners van de projecten zelf aan de slag gegaan met de realisatie van hun idee, Elke projectindiener kreeg een eigen ambtelijk contactpersoon toegewezen. De uitvoering ging niet zonder slag of stoot. Sommige projecten bleken in conflict te zijn met bestemmingsplannen of provinciale eisen, bij andere projecten schrokken de indieners van het werk dat op hen afkwam. Voor de ambtelijke contactpersonen was het soms lastig om flexibel invulling te geven aan de realisatie van het voorstel, ook waren er soms discussies over verantwoordelijkheden. Voor alle ambtelijk medewerkers was het nieuw om zo met burgers samen te werken: de projectindieners hadden de regie en zij keken als het ware over de schouder mee. Maar het eindbeeld is uiterst positief. Nu, medio 2004, zijn van de 37 projecten er 17 klaar, 13 bijna klaar. Zes projecten zijn niet van de grond gekomen omdat ze in conflict waren met bestemmingsplannen of provinciale eisen.

Waarom gekozen voor participatie? De opkomst bij de verkiezingen van 1998 was in Tiel verhoudingsgewijs erg laag. Met interactieve projecten, waaronder deze ‘Tielse Methode’, wilde men de betrokkenheid bij de politiek vergroten. Bijzonder is dat de bevolking zelf projecten mocht indienen, zelf daarover mocht beslissen (de raad had toegezegd de resultaten onaangepast over te nemen) en met ondersteuning zelf kon uitvoeren. In 2002 was de opkomst in Tiel hoger, ook al is lastig te zeggen welke rol de Tielse Methode hierin heeft gespeeld en welke rol de opkomst van Pim Fortuyn.

Doelen Doel: de bevolking betrekken bij de toekomst van de stad en de afstand tot de politiek verkleinen. Uiteindelijk heeft de bevolking vooral meer inzicht en begrip gekregen in het reilen en zeilen van politiek en ambtelijk apparaat.

Doelgroepen Alle bewoners van Tiel.

Stappenplan Zie beschrijving hierboven.

Kosten € 4,5 miljoen, waarvan een deel in de ambtelijke organisatie voor ondersteuning van de realisatie van de ideeën is gestoken.

Evaluatie Ineke heeft persoonlijk een positief gevoel over het project. ‘Het heeft 30 leuke projecten opgeleverd’, maar ze snapt ook geluiden uit de organisatie van ‘hè hè, het zit erop’ en ‘welke idioot heeft dit ooit bedacht?’ Vooral de interne verankering en het besef vooraf wat er van het ambtelijk apparaat verlangd wordt qua tijd en inzet is een belangrijke leerervaring. Andere belangrijke leerpunten zijn: Ambtenaren moeten voorbereid zijn op een andere rol: vraaggericht werken, gekoppeld aan een flinke dosis flexibiliteit, creativiteit en soepelheid; Anoniem stemmen is laagdrempelig, maar werkt ‘kaartronselpraktijken’ helaas in de hand; Nu zijn PvA’s van projecten door projectindieners vooraf gemaakt. Het zou goed geweest zijn om voor de projecten, die gekozen waren alsnog een professioneel plan van aanpak te maken; Sommige begrotingen waren te hoog ingeschat, sommige te laag. Kijk daar kritisch naar; De lengte van twee jaar is prima geweest. Bij langere looptijden zou het project in elkaar zijn gezakt; Een kritische houding bewaren t.a.v. sommige projecten

Contactpersoon Gemeente Tiel, Ineke Stel (projectleider) Postbus 6325, 4000 HH TIEL T 0344 637 197 F0344 637 199 E istel@tiel.nl