Herstructurering Liebergen

Korte projectbeschrijving Herstructurering van de wijk Liebergen in Hilversum., mede gefinancierd door ISV-gelden van het Rijk (ISV= Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing). De gemeente heeft samen met woningcorporaties en zorginstellingen een Ontwikkelingsprogramma Stedelijke Vernieuwing gemaakt, wat gericht is op verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving (wonen, ruimte, milieu, economie). Het herstructureren van Liebergen is een pilotproject hierin. Handhaven van het huidige karakter van de wijk, een tuinstad volgens Dudok, is het uitgangspunt. Het project omvat 2.100 percelen en 5.000 bewoners. Er zullen ± 700 woningen gesloopt worden en ongeveer 50 woningen gerenoveerd. De openbare ruimte wordt heringericht. Looptijd project: 2000 – 2010.

Waarom gekozen voor participatie? Input te verkrijgen voor het maken van een plan dat op een zo groot mogelijk draagvlak kan rekenen. Bewonersparticipatie is een van de voorwaarden om aanspraak te maken op ISV-gelden. De mensen die er wonen zijn ervaringsdeskundig; betrokken partijen willen van die kennis gebruik maken bij het maken van plannen Vergroten van betrokkenheid van bewoners bij hun buurt Een eerder proces in dezelfde wijk is op het gebied van de communicatie en interactiviteit niet goed verlopen; nu kans om het beter te doen.

Doelen Projectdoelen: Samenwerken aan een integrale verbetering (wonen, zorg voor ouderen, kinderopvang, winkels, veiligheid op straat, verkeer, inrichting pleinen en straten et cetera) van de buurt. In de wijk moet dezelfde groep van bewoners kunnen blijven wonen. Invoeren van een woondienstenzone. De herstructurering zodanig organiseren dat de bewoners er zo weinig mogelijk last van hebben. Aandacht voor de sociale factor in het proces (case-management). Communicatiedoelen (verschillen per abstractieniveau): ISV Ontwikkelingsprogramma: kennis vermeerderen over de nieuwe werkwijze bij de ontwikkeling van plannen in Hilversum Liebergen complexniveau: onzekerheid wegnemen bij bewoners door informatie te verstrekken; komen tot gezamenlijk sociaal plan door gebruikelijke informatie- en inspraakprocedure Liebergen individueel niveau: in persoonlijke contacten oplossingen zoeken voor toekomstige woonsituatie van individuele huurders die hun woning (tijdelijk) moeten verlaten Liebergen collectief niveau: informatie verstrekken over plan- en besluitvorming, procedures, voortgang en uitkomsten van het participatietraject Buurtvisie: samen met bewoners, ondernemers en instellingen een buurtvisie opstellen die de basis is voor het te ontwikkelen Masterplan Liebergen. Interne communicatie: kennis vermeerderen over nieuwe werkwijze; samenwerking en integraliteit bevorderen.

Doelgroepen Alle belanghebbenden, zoals: Woningcorporaties Zorg en welzijnsinstellingen Huiseigenaren Huurders Bewonersorganisaties Overige bewoners, bedrijven en instellingen van Hilversum Bedrijven Scholen Belangenorganisaties Mede overheden Media Gemeente: medewerkers, college van B&W, raadsleden Woningcorporaties: medewerkers, directies, besturen Zorginstellingen: medewerkers, directies, besturen

Stappenplan Het project is niet als een project gestart, maar uit een min of meer organisch gebeuren ontstaan. In het begin was onduidelijk wie waarvoor verantwoordelijk was. Communicatie is wel van meet af aan betrokken geweest en heeft een structurerende rol gespeeld. 1. Vaststellen Ontwikkelingsprogramma Stedelijke Vernieuwing door gemeenteraad van Hilversum – juni 2000 2. Opstellen Contourennota Liebergen (begin 2001): inventarisatie van wat niet meer ter discussie staat en dat waarover gemeente en woningcorporaties nog niet uit zijn. Verantwoordelijkheid: projectbureau Liebergen, waarin samenwerken de gemeente, woningcorporaties Dudok, het Gooi en Omstreken, St. Joseph, Patio en Atrium en de zorg- en welzijnsinstellingen uit de wijk. 3. Opstellen van een buurtvisie in een intensief interactief proces met bewoners (november 2001 – april 2002), onder begeleiding van de gemeentelijke afdeling Buurt & Beheer. Buurtvisie is een advies aan de samenwerkende partijen. 4. Opstellen van één sociaal statuut over de verhuizingen door de samenwerkende woningcorporaties. 5. Opstellen van Stedenbouwkundig Masterplan Liebergen door architect (gezamenlijk aangetrokken door gemeente en corporaties) 6. Vaststellen van het Plan Liebergen op 26 november 2002 door gemeenteraad; sluitstuk van de beleidsvoorbereiding

Activiteiten en middelen Extern: 1. Start november 2000: Gezamenlijke persbriefing (gemeente en corporaties) 2. Parallel: huis aan huisbrief van gemeente 3. Overleg met bewonersorganisaties over aanpak participatie 4. Huis-aan-huis verspreiden van Contourennota 5. juni 2001: Brief aan bewoners en infoavond over de herstructureringsplannen 6. 09/2001: Plan van Aanpak besproken met wijk: hoe maak je een gezamenlijke buurtvisie; gezamenlijke maaltijd. 7. 10/2001: start project; 1e nieuwsbrief 8. Buurtvisie: gespreksavonden (16 buurtgesprekken); 3 buurtkranten in eigen huisstijl 9. Inloopavond voor de vaststelling van het stedenbouwkundig Masterplan 10. Brieven op naam van woningcorporaties over plannen op complexniveau of individueel niveau 11. Informatiebrochure over het verhuisplan. NB1: projectbureau Liebergen en Buurtvisie hadden elk hun eigen huisstijl; NB2: tijdens het formele inspraaktraject van het stedenbouwkundig Masterplan Liebergen is geen enkele reactie binnengekomen. Intern: 1. Nieuwsbrief voor betrokken medewerkers van betrokken organisaties 2. Informatiebijeenkomsten 3. Presentaties aan raadscommissie

Kosten Alle investeringen in het plangebied Liebergen tezamen worden geraamd op circa € 155 miljoen. 80% hiervan zijn investeringen van de woningcorporaties. De kosten voor communicatie zijn niet precies te herleiden, maar wel globaal. Opstellen buurtvisie - € 113.000 Drukwerk en organisatie - € 33.000 Het proces van planvorming is begeleid door bureau Dimensie Advisering & Management stedelijke ontwikkeling. Margreet Kokshoorn is ad-hoc ingehuurd als communicatie adviseur. Het traject van de buurtvisie is begeleid door bureau DIALOOG

Planning Start in juni 2000 - vaststellen Ontwikkelingsprogramma Stedelijke Vernieuwing Sluitstuk van de beleidsvoorbereiding: Vaststellen van het Plan Liebergen op 26 november 2002 en Masterplan door de raad op 8 januari 2003. Beleidsuitvoering in fasen: 2002 – 2010

Evaluatie De dienst Stadsontwikkeling heeft in maart 2003 een evaluatie gemaakt van het beleidsproces, omdat het een nieuwe manier van planvorming was. Hier vooral gelet op het resultaat en de kosten (mensuren en geld) en toepasbaarheid van de aanpak in andere wijken. Enkele conclusies: Veel draagvlak bij bewoners en andere partijen Planvorming bij de openbare ruimte vertraagt: niet waarmaken van verwachtingen: schadelijk Korte doorlooptijd van de planvorming (twee jaar); hoog aandeel externe kosten (circa € 400.000) ten opzichte van interne ambtelijke capaciteit (ruim 2 fte) Projectorganisatie, projectleiderschap in beginfase niet goed omschreven Verschillende innovatieve oplossingen bedacht (zoals buurtvisie) die goed gewerkt hebben Indruk is dat het relatief weinig heeft gekost en veel heeft opgeleverd; Enkele aanbevelingen: Maak tijdig afspraken over (project)organisatie Schenk vanaf het eerste begin veel aandacht aan communicatie Gebruik uitbesteding om de vaart erin te houden Maak gebruik van onafhankelijke voorzitters bij infoavonden, die zowel de zaal als de bestuurders kritisch benadert Focus eerst op wijkniveau (kader) voor latere uitwerkingen op deellocaties Inventariseer alle doelgroepen Lanceer een half jaar voorafgaand aan de eerste klankbordbijeenkomsten voor bewoners een bewonersbijeenkomst; men heeft voldoende tijd zich voor te bereiden en te verdiepen. Zorg voor een aansprekend boegbeeld voor het project Maak rol van de raad duidelijk